Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölüm Başkanı Prof. Dr. Deniz Demirci, soğuk hava koşullarında sık görülen hipoterminin zamanında fark edilmediğinde ölümcül sonuçlara yol açabileceğine dikkat çekti. Demirci, hipotermi ile donmanın farklı sağlık durumları olduğunu vurgulayarak belirtilerin doğru ayırt edilmesi gerektiğini söyledi.
Haber Özeti
Prof. Dr. Deniz Demirci, hipoterminin vücut sıcaklığının 35°C’nin altına düşmesiyle ortaya çıktığını ve tüm vücudu etkilediğini söyledi. Donma ise çoğunlukla el, ayak, burun ve kulak gibi uç bölgelerde doku hasarıyla ilerleyen lokal bir durum olarak tanımlandı.
- Hipotermi: Titreme, konuşma bozukluğu, koordinasyon kaybı ve bilinç değişiklikleriyle başlayabiliyor.
- Donma: Uyuşma, beyazlaşma, sertleşme, morarma ve ileri aşamada doku kaybına kadar gidebiliyor.
- Korunma: Uygun giyinmek, ıslak kıyafetle kalmamak ve uzun süre soğukta durmamak hayati önem taşıyor.
Hızlı Bilgiler: Uzman: Prof. Dr. Deniz Demirci · Risk: Hipotermi/Donma · Kritik eşik: 35°C · Etkilenen bölgeler: Tüm vücut / Uç bölgeler
Hipotermi nedir, ne zaman tehlikeli hale gelir?
Prof. Dr. Deniz Demirci, hipoterminin vücut sıcaklığının 35°C’nin altına düşmesi ile ortaya çıkan tehlikeli bir durum olduğunu belirtti. Normal vücut sıcaklığının çoğunlukla 36.5°C ile 37.5°C aralığında seyrettiğini ifade eden Demirci, bu eşik altına inildiğinde vücudun hayati işlevlerinde bozulmalar başlayabileceğini söyledi.
Demirci’ye göre hipotermi; aşırı soğuk hava, suda uzun süre kalmak, yetersiz giyinmek, yorgunluk ve açlık gibi durumlarla daha sık ilişkilendiriliyor. Ayrıca alkol ve bazı ilaçların da ısı kaybını hızlandırabildiğine dikkat çekti.
Vücut ısısı düştükçe hangi sistemler etkileniyor?
Uzman isim, vücut sıcaklığı düştükçe vücutta bir dizi fizyolojik değişikliğin meydana geldiğini belirterek, bunun kişinin ne kadar süre soğukta kaldığına göre ağırlaşabileceğini söyledi.
Dolaşım sistemi: Vücut ısısı azaldığında damarların daraldığını, bunun hayati organları korumaya yardımcı olabildiğini ancak ciltte solukluk, soğukluk ve morarmaya yol açabileceğini belirtti. Uzun sürmesi halinde kan basıncında düşüş görülebileceğini vurguladı.
Sinir sistemi: Isı kaybı arttıkça beyin işlevlerinin yavaşladığını, başlangıçta titreme, konuşmada bozulma ve koordinasyon kaybının görülebileceğini ifade eden Demirci, ileri aşamalarda bilinç kaybı ve koma riskinin artabileceğini söyledi.
Metabolizma: Vücut sıcaklığı düştükçe metabolizmanın yavaşladığını belirten uzman, enerji üretimi ve kullanımında dengesizlikler görülebileceğini kaydetti.
Solunum ve kalp: Solunum hızının azalabileceğini, şiddetli hipotermide solunumun durmasının mümkün olduğunu ifade eden Demirci, kalp atışlarının da yavaşlayıp düzensizleşebileceğini ve ağır durumlarda kalp durması riskinin ortaya çıkabileceğini dile getirdi.
Donma ve hipotermi arasındaki fark nedir?
Prof. Dr. Deniz Demirci, hipotermi ile donmanın her ikisinin de soğukla ilişkili tehlikeli sağlık sorunları olduğunu ancak farklı mekanizmalarla geliştiğini söyledi.
Hipotermi, vücut sıcaklığının düşmesiyle tüm vücudu etkileyen bir tablo olarak tanımlanırken; donma, çoğunlukla eller, ayaklar, burun ve kulaklar gibi uç bölgelerde aşırı soğuğa bağlı lokal doku hasarı ile gelişebiliyor.
Belirtiler nasıl ayırt edilir?
Demirci, hipotermi belirtilerinin erken dönemde titreme, yorgunluk, uyuşma, baş dönmesi ve konuşma bozukluğu ile başlayabildiğini; orta ve ileri düzeyde ise bilinç değişikliği, nefes almanın zorlaşması ve kalp hızında yavaşlama görülebileceğini ifade etti.
Donmada ise başlangıçta ciltte soğuma, beyazlaşma, uyuşma ve karıncalanma olabileceğini; ilerleyen süreçte cildin sertleşmesi, morarma ve şiddetli vakalarda doku kaybı riskinin ortaya çıkabileceğini vurguladı.
Korunma ve ilk müdahalede dikkat edilmesi gerekenler
Uzman isim, soğuk havalarda uygun kıyafet seçimi yapılması ve uzun süre soğuğa maruz kalmaktan kaçınılmasının önemli olduğunu belirtti. Hipotermi şüphesinde kişinin yavaşça ısıtılması, sıcak ve kuru bir ortamda tutulması gerektiğini söyledi.
Donma şüphesinde ise donmuş bölgenin yeniden soğuğa maruz bırakılmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Deniz Demirci, ağır vakalarda mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmasının önemine dikkat çekti.
Not: Bilinç kaybı, şiddetli titreme, solunum güçlüğü veya ağır donma bulgularında gecikmeden acil yardım istenmesi önerilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
